Steam Deck 2: Gainsborough APU ve SteamOS'un Geleceği

Özet: Valve yeni bir Steam Deck üzerinde çalıştığını söylüyor, ama cihazın çipini, çıkış tarihini ve fiyatını açıklamadı. Eylül sonunda AMD’nin bir sürücü paketinde görülen Gainsborough kod adı, Steam Deck 2 için hazırlanmış özel bir APU olabileceği için dikkat çekti. Bu yazıda önce mevcut Steam Deck’in nerede durduğunu, sonra Valve’ın resmî tutumunu, Gainsborough hakkında bilinenleri ve iddiaları, cihazda kullanılması muhtemel teknolojileri ve son olarak Steam Machine ile Steam Frame’den sonra SteamOS’un nereye gittiğini ele alıyorum. Her bölümde doğrulanmış bilgi ile söylentiyi ayrı tutmaya, her iddianın yanına kaynağını koymaya çalıştım.

Mevcut Steam Deck nerede duruyor?

Steam Deck Şubat 2022’de çıktı. Kasım 2023’te gelen OLED modeli, ekranı, pili ve üretim sürecini yeniledi ama performansı neredeyse aynı bıraktı. Bugün satılan modelin resmî özellikleri şöyle (Valve):

Bileşen	Steam Deck OLED
APU	AMD özel tasarım (Van Gogh), 6 nm
İşlemci	4 çekirdek / 8 iş parçacığı, Zen 2, 2,4 - 3,5 GHz
Grafik	8 RDNA 2 hesaplama birimi (CU), 1,6 GHz, 1,6 TFLOPS (FP32)
APU güç aralığı	4 - 15 W
Bellek	16 GB LPDDR5, 6400 MT/s, dört adet 32 bit kanal
Ekran	7,4 inç HDR OLED, 1280x800, 90 Hz’e kadar
Pil	50 Wh

Van Gogh 2022’de el konsolu için çok dengeli bir çipti. Dört yıl sonra ise iki noktada geride kalıyor. Birincisi, Zen 2 işlemci çekirdekleri ve 8 CU’luk RDNA 2 grafik birimi, yeni çıkan ağır oyunlarda 800p çözünürlükte bile zorlanıyor. İkincisi, RDNA 2’de yapay zekâ hesapları için matris birimi yok. Bu yüzden AMD’nin makine öğrenimi tabanlı FSR 4 ölçekleyicisi bu çipe ancak daha hafif bir INT8 sürümüyle gelebiliyor. AMD, Mayıs 2026’da FSR 4.1’in RDNA 3 tabanlı kartlara Temmuz’da, RDNA 2’ye ise 2027 başında geleceğini duyurdu (GamingOnLinux, Club386). Steam Deck’in bu takvimin neresinde olacağı ise net değil.

Fiyat tarafında da durum değişti. Bellek ve depolama fiyatlarındaki artış yüzünden Valve, Mayıs 2026’da Steam Deck OLED’in fiyatını 512 GB model için 549 dolardan 789 dolara, 1 TB model için 649 dolardan 949 dolara çıkardı. Valve’ın açıklaması kısaydı: “Steam Deck’in kendisi değişmedi; yeni fiyatlar bileşen maliyetlerinin bugünkü durumunu yansıtıyor” (PocketGamer.biz). Dolayısıyla eski donanım daha pahalı hâle geldi. Bu da yeni bir modelin konuşulmasını hızlandırıyor.

Valve’ın resmî olarak söyledikleri

Valve’ın Steam Deck 2 konusundaki tutumu 2022’den beri tutarlı: küçük bir performans artışı için yeni model çıkarmayacaklar.

Aralık 2022, The Verge: Valve’dan Lawrence Yang ve Pierre-Loup Griffais, sonraki nesilde öncelikli alanların ekran ve pil ömrü olduğunu, performansın ise ancak anlamlı bir sıçrama mümkün olduğunda artırılacağını anlattı. Yang, pilin yapıştırıcısının sökmeyi zorlaştırdığını kabul etti ve sonraki donanım revizyonlarında bunun üzerinde çalıştıklarını söyledi (Steam Deck HQ).
Eylül 2023, CNBC ve The Verge: Griffais, daha fazla performansın “güç verimliliği ve pil ömrü pahasına” gelmesini istemediklerini, böyle bir sıçramanın da “önümüzdeki birkaç yıl içinde” mümkün olmasını beklemediğini söyledi (VGC).
Kasım 2025, IGN: Griffais, bir sonraki Steam Deck’in ne olacağına dair “oldukça iyi bir fikirleri” olduğunu söyledi. Ama aynı pil ömrüyle “yüzde 20, 30, hatta 50 daha fazla performans” peşinde olmadıklarını, artışın bundan daha belirgin olması gerektiğini ekledi (Notebookcheck).
Eylül 2026, IGN: Bellek fiyatlarındaki kriz Steam Deck 2 planlarını değiştirdi mi sorusuna Griffais’in cevabı “pek sayılmaz” oldu. Hedefin hâlâ “çok belirgin bir performans artışı” olduğunu, meselenin bunun mevcut koşullarda “nasıl ve ne zaman” sunulabileceği olduğunu söyledi (IGN, Pocket Tactics).

Bu açıklamalardan çıkan çerçeve şu: Valve pil ömründen ödün vermeden en az iki kat civarında bir artış istiyor, ekran ve pil ömrü de önceliklerinde. Açıklamadığı şeyler ise çipin adı, üretim süreci, çıkış yılı ve fiyat.

Gainsborough: sürücüdeki iz

Eylül sonu ve Ekim başında öne çıkan haberin dayandığı bilgiler şunlar:

Sürücüde görülen kod adı: AMD’nin Adrenalin 26.9.2 sürücüsünde “Gainsborough” adlı, daha önce bilinmeyen bir APU kod adı yer alıyor (The Game Post, TechPowerUp).
Adın bağlantısı: Steam Deck’in ilk çipinin kod adı Aerith, OLED modeldeki 6 nm sürümünün adı Sephiroth. İkisi de Final Fantasy VII karakterleri. Aerith’in soyadı da Gainsborough. Bu yüzden adın Valve için hazırlanmış bir çipe işaret ettiği düşünülüyor (IBTimes UK).
Sevkiyat kayıtları: İthalat ve ihracat kayıtlarına göre Gainsborough adıyla ilişkili test donanımı Temmuz sonunda Asya’ya gönderilmiş. Çipin 25 x 25 mm boyutunda FF6 adlı bir BGA paketi kullandığı söyleniyor.

Burada önemli bir ayrıntı var. Aynı FF6 paketi, AMD’nin genel el konsolu çipi olarak sızdırılan Ryzen Z3 serisiyle de ilişkilendiriliyor (Club386). Yani sürücüdeki ad gerçek, ama müşterinin Valve olduğu doğrulanmış değil. Gainsborough, Z3’ün Valve için özelleştirilmiş bir sürümü de olabilir, Valve’ın sadece test ettiği bir çip de olabilir.

Sızıntıların iddiaları (doğrulanmamış)

Aşağıdakilerin hiçbiri Valve ya da AMD tarafından doğrulanmadı. Kaynaklar kendi aralarında da çelişiyor.

İddia	Kaynak	Durum
Steam Deck 2 özel çip yerine AMD’nin hazır bir APU’sunu kullanacak; hedef 2028	KeplerL2, Nisan 2026 (Android Headlines)	Doğrulanmadı
Gainsborough, tek bir müşteri için tasarlanmış yarı özel bir el konsolu APU’su	Moore’s Law Is Dead, AMD’de çalıştığını söyleyen bir kaynağa dayanarak	Doğrulanmadı
Üretim TSMC N3P sürecinde	Moore’s Law Is Dead	Doğrulanmadı
Grafikte 12 adet “RDNA 4m” hesaplama birimi	Captain McShotgun; MLID bu sayıyı doğrulayamadığını belirtiyor	Doğrulanmadı
“RDNA 4m” aslında RDNA 3.5 tabanlı, RDNA 4’ten alınmış matris birimleri eklenmiş bir tasarım	Kepler_L2, VideoCardz üzerinden (Club386)	Doğrulanmadı
Ryzen Z3’te 4 adet Zen 6 ve 2 adet düşük güçlü çekirdek; Z3 için 15 W, Z3 Extreme için 25 W hedef	Gotou_3rd, CaptainMcShotgun, Golden Pig (Club386)	Doğrulanmadı
Çıkış 2027 sonu ya da 2028	Birden fazla sızıntı	Doğrulanmadı

İlk iki satır birbirine ters düşüyor. Nisan’daki iddia hazır bir çipten söz ederken Ekim’deki haberler yarı özel bir çipten söz ediyor. İkisi aslında aynı şeyi farklı anlatıyor da olabilir: AMD’nin Z3 için tasarladığı bir çipin, Valve için küçük değişikliklerle hazırlanmış bir sürümü. Ayrıca düşük güçlü çekirdeklerin Zen 6 mı Zen 5 mi olduğu konusunda bile haberler ayrışıyor. Kaynakların büyük kısmı aynı birkaç kişiye dayanıyor. Bu yüzden haber sayısının fazla olması, iddiaların doğruluğunu artırmıyor.

Steam Deck 2’de kullanılması beklenen teknolojiler

Bu bölüm resmî bilgiye değil, sızıntılara ve AMD’nin yol haritasına dayanan bir değerlendirme. Her başlıkta neyin bilindiğini, neyin benim tahminim olduğunu ayrıca belirtiyorum.

Üretim süreci: 6 nm’den 3 nm sınıfına

Van Gogh 7 nm olarak başladı, OLED modelde 6 nm’ye geçti. Sızıntılardaki TSMC N3P doğruysa, iki tam nesillik bir süreç atlaması söz konusu. El konsolunda bunun anlamı basit: aynı 15 W içinde çok daha fazla transistör ve daha yüksek saat hızı. Valve’ın “pil ömrünü feda etmeden” şartını karşılayabilmesi büyük ölçüde buna bağlı. Bu sürecin maliyeti ise yüksek, bu da fiyata yansıyacaktır.

İşlemci: Zen 2’den Zen 6’ya ve hibrit çekirdekler

Sızdırılan Z3 yapısı 4 tam performanslı çekirdek ve 2 düşük güçlü çekirdekten oluşuyor. Mevcut Steam Deck’te 4 adet Zen 2 çekirdeği var. Çekirdek sayısı fazla değişmese de, Zen 2’den Zen 6’ya geçiş saat başına yapılan işte (IPC) büyük bir fark demek. Düşük güçlü çekirdekler ise oyun dışındaki işler için önemli: menüde gezinmek, indirme yapmak, uyku modunda arka planda çalışmak gibi durumlarda büyük çekirdekleri uyandırmadan pil tasarrufu sağlarlar. Bu tür hibrit yapının Linux tarafında iyi çalışması için çekirdeğin iş zamanlayıcısının da buna göre ayarlanması gerekir. Valve’ın SteamOS’u kendisi geliştirdiği için bu ayarı yapacak konumda.

Grafik: matris birimleri ve FSR 4

Asıl fark büyük olasılıkla grafik tarafında olacak. 12 CU iddiası doğruysa, mevcut 8 CU’ya göre yüzde 50 daha fazla birim var. Mimari değişikliği de buna eklenince, MLID’nin tahmini el konsolu güç seviyelerinde ilk Steam Deck’in yaklaşık 2,3 ila 3,2 katı rasterizasyon performansı. Bu sayı bir ölçüm değil, doğrulanmamış bir CU sayısından yapılmış bir hesap. Yine de Valve’ın “yüzde 50 bile yetmez” diye koyduğu çıtanın üzerinde.

Benim gözümde CU sayısından daha önemli olan, “RDNA 4m” iddiasındaki matris birimleri. Bunlar doğruysa çip, FSR 4’ün yapay zekâ tabanlı ölçekleyicisini donanım desteğiyle çalıştırabilir. El konsolunda bunun pratik anlamı şu: oyunu örneğin 540p civarında çizip 800p ya da 1080p’ye çok daha temiz bir görüntüyle büyütmek. Daha düşük iç çözünürlük de daha az güç tüketimi ve daha uzun pil ömrü demek. Valve’ın Steam Machine için de FSR 4.1 ile “4K’ya kadar” oyun ifadesini kullanması, bu teknolojiyi kendi platformunda öne çıkarmak istediğini gösteriyor (Wikipedia: Steam Machine).

Işın izleme için de RDNA 3.5 ve RDNA 4 tabanlı birimler RDNA 2’ye göre daha iyi. Ancak 15 W’lık bir el konsolunda ışın izlemenin ağır kullanımını gerçekçi bulmuyorum. Daha olası kullanım, hafif ışın izleme efektleri ve bunu zorunlu tutan yeni oyunların en azından açılabilmesi.

Bellek: asıl darboğaz ve asıl maliyet

Entegre grafik birimlerinin performansı büyük ölçüde bellek bant genişliğine bağlıdır. Mevcut Steam Deck’te 6400 MT/s hızında LPDDR5 kullanılıyor. 12 CU’luk bir grafik birimini beslemek için daha hızlı bir LPDDR5X ya da gelecekte LPDDR6 gerekecek. Sızıntılar bellek konusunda bir şey söylemiyor, bu yüzden bu kısım tamamen benim tahminim. Bellek aynı zamanda bugünün en pahalı bileşeni. Valve, Steam Machine’in fiyatını bellek krizi yüzünden ilk hedefinin çok üstünde belirlemek zorunda kaldığını açıkça söyledi (Wikipedia: Steam Machine). Steam Deck 2’nin zamanlamasını belki de en çok bellek fiyatları belirleyecek.

Ekran ve pil

Valve 2022’den beri sonraki nesilde ekranı ve pil ömrünü iyileştirmek istediğini söylüyor. OLED ekran zaten mevcut modelde var. Daha yüksek çözünürlük, değişken yenileme hızı (VRR) ve daha kolay değiştirilebilir bir pil akla gelen başlıklar. SteamOS 3.8’de HDMI çıkışı için ön VRR desteğinin eklenmesi ve VRR kare zamanlamasının iyileştirilmesi (GamingOnLinux), yazılım tarafının buna hazırlandığını düşündürüyor. Ancak dahili ekranda VRR olacağına dair bir sızıntı ya da açıklama yok, bu benim tahminim. Çözünürlük konusunda ise dikkatli olmak gerekiyor: 7 inç civarı bir ekranda 1080p’ye geçmek daha keskin bir görüntü verir, ama aynı zamanda daha fazla grafik yükü demek. Valve’ın pil ömrüne verdiği önemi düşünürsem, yüksek çözünürlüğü FSR 4 ile birlikte düşünmüş olmasını beklerim.

SteamOS’un geleceği

Steam Deck 2’den bağımsız olarak, 2026 SteamOS için bir dönüm noktası oldu. SteamOS artık tek bir el konsolunun işletim sistemi değil, Valve’ın bütün donanım ailesinin ortak tabanı.

Steam Machine: SteamOS oturma odasında

Valve Kasım 2025’te duyurduğu Steam Machine’i 29 Haziran 2026’da satışa çıkardı. Cihazda yarı özel bir AMD Zen 4 işlemci (6 çekirdek), 28 CU’luk RDNA 3 grafik birimi, 16 GB DDR5 sistem belleği ve 8 GB GDDR6 grafik belleği var. 512 GB modelin fiyatı 1.049 dolar (Shacknews, Wikipedia). Valve, cihazın ortalama bir Steam Deck’ten yaklaşık altı kat güçlü olduğunu söylüyor ve “Steam Machine Verified” adlı yeni bir uyumluluk etiketi getirdi. Bu, Steam Deck Verified programının artık tek bir cihaza değil, farklı güçteki cihazlara göre ayrı değerlendirme yapan bir sisteme dönüştüğü anlamına geliyor. Steam Deck 2 geldiğinde de büyük olasılıkla aynı şekilde kendi etiketini alacak.

Steam Frame: SteamOS ARM’a geçiyor

Daha ilginç olan gelişme Steam Frame. Valve’ın bağımsız çalışan sanal gerçeklik başlığı 18 Eylül 2026’da 1.059 dolardan satışa çıktı ve x86 değil, ARM tabanlı bir Qualcomm Snapdragon 8 Gen 3 kullanıyor (Wikipedia: Steam Frame). Bunun için Valve, SteamOS’a üç katmanlı bir uyumluluk yapısı ekledi:

Proton: Windows oyunlarını Linux üzerinde çalıştıran, Steam Deck’ten bilinen katman.
FEX: x86 ve x86-64 komutlarını ARM64’e çeviren bir ikili yeniden derleyici. Böylece mevcut Steam kütüphanesi ARM işlemcide çalışabiliyor.
Lepton: Waydroid’den çatallanmış, Android uygulamalarını Linux üzerinde bir kapsayıcı içinde çalıştıran katman.

Lepton ve FEX, Ağustos başında Steam’de herkese açık paketler olarak yayımlandı (Hardware Busters). Bu, Steam Deck 2 için de önemli bir soru doğuruyor: Valve isterse gelecekte bir ARM el konsolu da yapabilir. Ancak Gainsborough sızıntılarının hepsi bir AMD x86 çipinden söz ediyor. Benim okumam şu: Steam Deck 2 x86 kalacak, ARM katmanları ise Valve’ın elini güçlendiren bir seçenek olarak duracak.

Üçüncü taraf el konsolları

Valve Ocak 2025’te Lenovo Legion Go S’in “Powered by SteamOS” etiketiyle SteamOS yüklü olarak satılacak ilk lisanslı üçüncü taraf el konsolu olacağını duyurmuştu (MP1st). Haziran 2026’da çıkan SteamOS 3.8 ile bu destek genişledi. Bu sürüm ROG Xbox Ally, Legion Go ailesi, MSI Claw, OneXPlayer ve GPD modelleri için kontrolcü desteği ekledi. Bazı Legion Go modellerinde şarj sınırlama ve donanım yazılımı güncellemesi de geldi. Ayrıca masaüstü modu KDE Plasma 6.4’e ve varsayılan olarak Wayland’e geçti, Linux çekirdeği de 6.16’ya güncellendi (GamingOnLinux).

Bu tablo SteamOS’un yönünü açıkça gösteriyor: Valve, SteamOS’u kendi cihazlarının dışına da açılan genel bir oyun işletim sistemine dönüştürüyor. Steam Deck 2 için bunun bir avantajı var. Cihaz çıktığında yazılım tarafı, sıfırdan değil, farklı donanımlar üzerinde test edilmiş, olgunlaşmış bir tabandan başlayacak. Linux tarafındaki her iyileştirme de doğrudan bütün bu cihazlara yansıyor.

Fiyat ve zamanlama

Bu konuda kesin bir şey yok, ama elimizdeki veriler bir yön gösteriyor:

Steam Machine, mühendislerin hedeflediği yaklaşık 750 dolar yerine 1.049 dolardan çıktı. Valve bunun sebebi olarak bellek krizini gösterdi (TweakTown).
Steam Deck OLED’in fiyatı Mayıs 2026’da yüzde 40’ın üzerinde arttı.
Valve mühendisleri bellek fiyatlarının 2026 sonundan önce düşmesini beklemiyor.
Sızıntıların en tutarlı olduğu nokta 2028 civarı bir çıkış tarihi.

Bu yüzden Steam Deck 2’nin ilk Steam Deck’in 399 dolarlık giriş fiyatına yakın bir yerden çıkmasını beklemiyorum. 3 nm sınıfı bir çip ve daha hızlı bellekle, bugünkü koşullarda fiyatın mevcut OLED modelin üzerinde olması daha olası görünüyor.

Benim okumam

Kesin olan: Valve bir sonraki Steam Deck üzerinde çalışıyor ve küçük bir yükseltmeyle yetinmeyeceğini defalarca söyledi. AMD sürücüsünde Gainsborough adında yeni bir APU var. SteamOS ise artık Steam Deck, Steam Machine, Steam Frame ve üçüncü taraf el konsollarını kapsayan ortak bir platform.
Güçlü ama kanıtlanmamış olan: Adın Aerith’e göndermesi ve sevkiyat kayıtları, çipin Valve için hazırlandığını düşündürüyor. Ancak aynı paketin Ryzen Z3 ile de ilişkilendirilmesi bu bağlantıyı zayıflatıyor.
Henüz spekülasyon olan: Üretim süreci, CU sayısı, grafik mimarisi, bellek tipi, ekran ve çıkış tarihi.

Valve’ın donanım çıkarma biçimi düşünülürse, Steam Deck 2’nin kâğıt üzerindeki en güçlü el konsolu olması beklenmemeli. Bunun yerine güç tüketimi, pil ömrü ve SteamOS ile uyum açısından en dengeli cihaz olmaya çalışacağını düşünüyorum. Bellek fiyatlarının yüksek seyrettiği bir dönemde erken bir duyuru da beklemiyorum. Yeni bir resmî bilgi geldiğinde bu yazıyı güncelleyeceğim.

Kaynaklar

Valve ve resmî bilgiler

Gainsborough ve Ryzen Z3 sızıntıları

FSR 4 ve SteamOS